TÜRKİYE KIZILAY DERNEĞİ TÜZÜĞÜ

Karar Sayısı : 2004/6800

Ekli “ Türkiye Kızılay Derneği Tüzüğünde Değişiklik Yapılmasına Dair Tüzük”ün yürürlüğe konulması; İçişleri Bakanlığı’nın 27/01/2004 tarihli ve 00110 sayılı yazısı üzerine, 2908 sayılı Dernekler Kanununun 71 inci maddesinin değişik ikinci fıkrasının (2) numaralı bendine göre, Bakanlar Kurulu’nca 06/02/2004 tarihinde kararlaştırılmıştır.

 

Kuruluş
Madde 1-   Dernek, 11 Haziran 1868 tarihinde “Mecruhin ve Marda-yı Askeriyeye İmdat ve Muavenet Cemiyeti” adıyla kurulmuş, 14 Nisan 1877’de “Osmanlı Hilaliahmer Cemiyeti”, 1923’te Cumhuriyet’in ilanından sonra “Türkiye Hilaliahmer Cemiyeti”, 1935’te “Türkiye Kızılay Cemiyeti” ve 1947’de de “Türkiye Kızılay Derneği” adını almıştır. Kısaca “KIZILAY” olarak ifade edilir.
 
Kızılay’ın Genel Merkezi Ankara’dadır.

Hukuki Statü
Madde 2- Kızılay, tüzel kişiliğe sahip ve özel hukuk hükümlerine tabi bir kurumdur. Uluslarararası Kızılay-Kızılhaç temel ilkeleri olan; insaniyetçilik, ayırım gözetmemek, tarafsızlık, bağımsızlık, hayır kurumu niteliği, birlik ve evrensellik ilkelerine bağlı olarak faaliyet gösterir.
 
İnsaniyetçilik: Savaş yaralılarına ayırım gözetmeksizin yardım isteğinden doğmuş olan Kızılay, ulusal ve uluslararası alanda, her türlü koşullarda insanların acılarını önlemeye ve hafifletmeye çalışır. İnsan yaşamını ve sağlığını korumaya ve aynı şekilde insan kişiliğine saygıyı sağlamayı amaçlar. Bütün uluslar arasında karşılıklı anlayış, dostluk, işbirliği ve sürekli barışı destekler.
Ayırım Gözetmemek: Hiçbir milliyet, ırk, din, cinsiyet, sosyal şart veya siyasal inanç farkı gözetmez. İnsanlara yalnız ıstırapları ölçüsünde yardıma koşmaya ve öncelikle en ivedi ihtiyaçları karşılamaya çalışır.
Tarafsızlık: Herkesin güvenini muhafaza amacıyla düşmanlıklara taraf olmaz ve siyasal, ırksal, dinsel veya felsefi nitelikteki tartışmalara girmez.
Bağımsızlık: Kızılay bağımsız bir kurumdur. Türkiye Cumhuriyeti Devleti yasalarına ve uluslararası ilgili mevzuat hükümlerine tabi olarak, insancıl faaliyetlerinde kamu otoritelerinin yardımcısıdır. Uluslararası Kızılay-Kızılhaç temel ilkelerine göre hareket olanağı veren bir özerkliğe sahiptir.
Hayır Kurumu Olma Niteliği: Kızılay, hizmetlerinde çıkar gözetmeyen gönüllü bir yardım kurumudur.
Birlik: Türkiye’de, Türkiye Kızılay Derneği dışında aynı amaçla ve herhangi bir isim altında başka bir teşkilat kurulamaz. Kızılay herkese açıktır ve çalışmaları bütün yurdu kapsar.
Evrensellik: Kızılay, aynı amaçla hizmet veren bütün yabancı ulusal kuruluşlarla aynı haklara sahip ve onlarla karşılıklı yardımlaşmakla görevli evrensel bir kurumdur.

Alamet
Madde 3- Kızılay’ın alameti, beyaz zemin üzerinde karşıdan bakarken sola doğru açık kırmızı ay’dır. Yalnız Kızılay bayrağında “ay”ın açık yüzü bayrak direğinin tersine doğrudur.

Kızılay bayrağı, Türk Bayrağı Kanun ve Tüzüğündeki ölçülere göre yapılır.
Söz konusu alamet uluslararası sözleşmelerle kabul edilen bütün hak ve bağışıklıklardan faydalanan  bir tarafsızlık ve korumu belirtisidir.

Kızılay alameti Kızılay-Kızılhaç ile ilgili uluslararası sözleşmelerin uygun gördüğü yerlerde kullanılır. Bu cümleden olmak üzere:
 
a)Kızılay bayrak, mühür, evrak ve yardım eşyası ambalajları ve rozetleriyle hastane, ambar, taşıt araçlarında ve Kızılay mensuplarının gerektiğinde sol kollarına taktıkları kolluklarla personele verilecek soğuk damgalı fotoğraflı kimlik kartlarında,
b)Genel olarak, hastane ve dispanserlerle bunlara ait binalarda ve taşıt araçlarında,
c)Savaş zamanında Kızılay-Kızılhaç ile ilgili uluslararası sözleşmelerin sınırlar içinde Kızılay’ın izin vereceği diğer yerlerde,
kullanılır.

Kızılay ismi ve alameti başkaları tarafından ticari, sınai veya başka herhangi bir amaçla kullanılamaz. Aykırı hareket edenler hakkında Türk Ceza Kanunu’nun ilgili maddeleri uygulanır.

Amaçlar
Madde 4- Kızılay’ın amaçları şunlardır:
 
a)Savaş felakete uğrayanları koruyan 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri ile Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin taraf bulunduğu uluslararası anlaşmaların kendisine yüklediği hizmetleri görmek, bunların yerine getirilmesine yardımcı olmak.
b)Barışta yurt içinde ve yurt dışında vukua gelen her türlü afet ve felaketlere karşı Tüzük dahilinde üzerine düşen hizmetleri yerine getirmek,
c)İnsaniyetçi hukuk ilkelerine bağlı kalmak, sağlık ve sosyal dayanışmayı desteklemek, sosyal refahın geliştirilmesine yardımcı olmak,
d)Uluslararası Kızılhaç Komitesi, Kızılay-Kızılhaç Dernekleri Federasyonu ve bu federasyona dahil ulusal kuruluşlarla amaç ve işbirliği yapmak.

Görevler
Madde 5- Kızılay, savaşta ve barışta amacının gerektirdiği hizmetlerle kanunların yüklediği görevleri yapar.

Bütçe
Madde 7- Kızılay’ın mali yılı takvim yılıdır. Bir yıl içindeki gelir ve giderleri bu süre için yapılacak bir bütçe ile düzenlenir.

Genel Merkez bütçesi Genel Merkez Yönetim Kurulu tarafından hazırlanır.
Genel Merkez Kurulunca tetkik ve kabulünden sonra Genel Kongre’nin onayına sunulur. Onay işlemini takiben, ekli yönetmeliğine göre, Genel Merkez Kurulu tarafından veya vereceği yetkiye göre Genel Merkez Yönetim Kurulunca yürütülür.

Şube bütçeleri Şube Yönetim Kurulları tarafından hazırlanır. Şube Kurullarınca tetkik ve kabullerinden sonra Şube Kongrelerinin onayını takiben Genel Merkez Yönetim Kurulu’nun da onayı alınarak yürürlüğe konulur.
Takvim yılı başından Genel Kongre ve Şube Kongreleri tarihine kadarki süreyi kapsayan dönemde, ilgili kurullarca kongrelerin onayına sunulmak üzere hazırlanmış olan bütçe tasarıları uyarınca gerekli harcamaları yapmaya Genel Merkez Kurulu ve Şube Kurulları yetkilidir.

Savaş, doğal afetler veya bunlara benzer olağanüstü durumlarda, Kızılay amaçlarına uygun sarfiyat yapmak zorunluluğu doğduğu takdirde, bütçedeki ödeneklere bağlı kalmayarak harcamalarda bulunmaya ya da buna göre bütçede değişiklik yapmaya Genel Merkez Kurulu yetkilidir. Ancak bu durumda yapılacak işlemler ilk toplanacak Genel Kongre’nin bilgi ve onayına sunulur.

Madde 8– Genel Merkez Yönetim Kurulu her yıl kapanacak olan mali yıla ait çalışma raporu, bilanço ve kesin hesaplar ile gelecek mali yılın bütçe tasarısını hazırlayarak en geç Ekim ayı sonuna kadar Genel Merkez Kurulu’na sunar.

Madde 9- Şubeler, bir takvim yılı içinde elde ettikleri net gelirlerinin her yıl Genel Kurulca belirlenecek miktarı ayrı tutulmak kaydıyla, %20’sini Genel Merkez’e göndermek zorundadırlar.

Bu gelirlere takvim satışları, pul, röntgen ve buna benzer Genel Merkez adına yapılan satışlardan kesilen gelirler dahil edilmez.
Şubeler, Genel Merkezce tasdik edilen yıllık bütçelerinde belirlenen harcama kalemleri için bütçe sınırları içinde kalmak şartıyla Genel Merkez’den ayrıca yetki isteyemezler.

Madde 10- Şubelerin çalışma esasları, tutacakları muhasebe ve diğer kayıtlar yönetmelikle belirtilir. Bu amaçla kullanılacak defterlerin noterden onayı şart değildir.
Şubeler tarafından her yıl, Haziran ve Aralık ayları sonunda olmak üzere hesap özetleri ile Genel Merkez paylarının aynı aylarda ve zamanında Genel Merkez’e gönderilmesi gerekir.

Madde 11- Şubeler, bölgelerinde genel ve diğer afetlerden birisiyle karşılaşmaları halinde; Şube Yönetim Kurulu’nun sorumluluğu altında olmak üzere, Genel Merkez hesabına, Genel Merkez Kurulu tarafından her yıl belirlenen miktardaki para ve ellerinde mevcut araç ve gereçler oranında  ilk ve acil yardım yaparlar.

Madde 12- Şubeler Genel Merkez Kurulunca her yıl tespit edilecek miktardaki paraları ile miktarı ne olursa olsun pul ve kıymetli makbuzlarını kasalarında bulundurur, fazla paralarını ise Şube Yönetim Kurulu’nun belirleyeceği bir banka şubesinde muhafaza ederler.
Madde 13- Acil yardım çalışmalarının gerektirdiği olağanüstü hallerde, Genel Merkez şube paylarından yardım isteğinde bulunulabilir ve bu istekler şubelerce derhal yerine getirilir.

İhtiyatlar
Madde 14- İhtiyatlar aşağıdaki şekilde ayrılır:
 
a)Olağanüstü İhtiyatlar: Tüzüğün yayımlandığı günde elde bulunan olağanüstü ihtiyat akçesi (altın mevcudu dahil) ile Kızılay’ın savaş kadrosunda bulunan ve kadroya yeniden eklenecek olan değerlerden meydana gelir. Her yıl safi gelirin %10’undan aşağı olmamak üzere ayrılacak bir pay ile beslenir. Olağanüstü ihtiyatlar yalnız savaşta veya savaş tehdidi karşısında, ilk toplanacak Genel Kongre’nin onayına sunulmak üzere, Genel Merkez Kurulu’nca sarf edilip kullanılabilir. Savaş ihtiyat eşya ve araçları barışta gerektikçe yenilenir.
Envanter düzenlenmesinden ötürü mallarda husule gelen değer artışlarından olağanüstü ihtiyat ayrılmaz.
b)Olağan İhtiyatlar: Tüzüğün yayımlandığı günde elde bulunan ihtiyat akçesiyle, yine bu tarihte Kızılay’ın ambarlarında mevcut yardım eşyası kıymetlerinden ve Kızılay’ın bütün taşınır ve taşınmaz mallarından meydana gelir ve her yıl bütçesinin gelir fazlalarıyla beslenir. Olağan ihtiyat Kızılay’ın bir nevi sermayesi işini görür. Bütçenin denkleşmeyip açık vermesi halinde; açıklar, Genel Merkez Kurulu kararıyla olağan ihtiyat akçesinden kapatılır.

Madde 15- Olağanüstü ihtiyat akçesinin beşte birine kadarı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası hisse senetleri ve tahvillerinden satın alınmak suretiyle nemalandırılabilir.

Madde 16- Olağanüstü ve olağan ihtiyatların kullanılmamış kısımlarının nasıl nemalandırılacağı mevzuata göre Genel Merkez Kurulu’nca tespit edilir.

Madde 17- Kızılay’ı parasal yükümlülüğe sokacak işlemler ve bunlarla ilgili belgeler:
 
a)Genel Merkez’ de: Kızılay’ın birinci derecedeki ita amirlerinden ikisinin veya bir birinci derece ita amiriyle bir ikinci derece ita amirinin,
b)Şubelerde: Başkan veya başkan vekili ile Şube Yönetim Kurulunca yetki verilen bir yönetim kurulu üyesinin,
müşterek imzaları ile imzalanır.
Parasal işler ve diğer konularla ilgili işlem ve yazışmaların şekli yönetmelikle belirlenir.

Taşınır ve Taşınmaz Mala Sahip Olma
Madde 18- Dernek, alım, vasiyet, bağış veya sair yollarla sınırsız taşınmaz mal ve menkul kıymet edinebilir ve bunları gerektiğinde satabilir. Koşullu bağışların yükümlülükleri yerine getirilir.

Şubelerin kendi paylarıyla edindikleri her türlü mal ve kıymetler, onayları alınmadıkça satılmaz. Genel Merkez ve şubelerde mevcut bütün mallar Kızılay tüzel kişiliğine aittir. Bu mallar ve alacaklar Dernekler Kanununun 71. maddesi uyarınca Devlet malı sayılır.

Bunlara karşı suç işleyenler Devlet memuru gibi cezalandırılır.

Madde 19- Genel Merkezce şubelere bırakılan gelir payları ve Genel Merkez yardımı ile ortaklaşa ya da bağışlarla edinilen taşınmaz mallar Kızılay’ın Genel Merkezi adına tescil ettirilir ve tapuları Genel Merkez’de saklanır. Bu gibi malların gelirleri, yararları, değişim, onarım ve sigorta masraflarıyla vergileri o malı sağlamış olan Genel Merkez veya şubeye ait olur.

Madde 20- Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip ve 18 yaşını bitirmiş bulunan herkes ırk, cinsiyet, din ve siyasal kanaat gözetilmeksizin Kızılay’a üye olabilir.

Madde 21- Kızılay’ın dört çeşit üyesi vardır:
 
a)Asil üye
b)Daimi üye
c)Onursal üye
d)Dost üye.

a)Asil Üye: İlgili şube başkanlığına dilekçeyle bizzat başvurarak iki asil üyenin vereceği güvence ile üye olmak isteyen ve bunun gereklerini yerine getirmeyi üstlenen ve isteği Şube Yönetim Kurulunca kabul edilen T.C. uyruklu gerçek kişidir.

Yıllık üye aidatı en az 1 YTL'dir. Aidatını ödeyip, asil üyelik sıfatını kazananlar bu tarihten sonra yapılacak ilk kongreye katılabilirler, fakat bu kongrede oy kullanamazlar. Konuşmalara katılabilir, seçilemezler.  Ancak bir genel kongre geçtikten sonra şubede kayıtlı bütün asil üyeler, normal süresi içinde aidat ödedikleri takdirde, seçmek ve seçilmek hakkına sahip olurlar.
b)Daimi Üye: Bir defada en az 750.000.000 lira veren gerçek, 1.500.000.000 lira veren tüzel kişilere, Genel Merkez Yönetim Kurulu kararıyla daimi üye unvanı verilebilir.
c)Onursal Üye: 10 yıl fiili ve karşılıksız olarak Kızılay’a hizmet edenlere, veya zamanla sınırlı olmayarak maddi ve manevi yarar sağlayanlara veya para ve malla bir defada 2.000.000.000 lira bağışta bulunan tüzel kişilere veya para ve malla peyderpey 3.000.000.000 lira bağışta bulunan gerçek, peyderpey 6.000.000.000 lira tutarında yarar sağlayan tüzel kişilere Genel Merkez Kurulu kararı ile onursal üyelik unvanı verebilir.
d)Dost Üye: Kızılay’a yakın ilgi gösteren ve büyük yardımlarda bulunan yabancı gerçek veya tüzel kişilere, Genel Merkez Kurulu kararı ile dost üye payesi verilebilir.

Dost üyeler kurullarda görev alamaz, kongrelere katılamazlar.
Genel Kongre üyelikle ilgili rakamsal değerleri artırıp eksiltmeye yetkilidir.

Madde 22-Üyeler, unvanlarına göre Dernekçe hazırlanmış Kızılay rozetlerini takma hakkına haizdirler. Onursal üyelere istekleri halinde Genel Merkezce düzenlenmiş kimlik kartı verilir.

Madde 23- İki yıl birbiri ardınca yıllık aidatlarını ödemeyen asil üyeler seçme ve seçilme hakkını kaybederler. Ancak ödenmeyen bu iki yıllık aidat kongreden önceki Aralık ayı sonuna kadar ödendiği takdirde seçme ve seçilme hakkını yeniden kazanırlar.

Madde 24- Ağır hapis ve yüz kızartıcı suçlarla mahkum olanlarla rejim aleyhine suç işlediği mahkeme kararı ile sabit olanlar, affa uğrasalar dahi, Kızılay’a üye olamazlar. Bu halleri sonradan meydana gelen veya hüküm giyenlerin üyelik sıfatı kalmaz; verilmiş olan unvan ve alametleri kullanma hakkı kalkar.

Madde 25- Her üye sürekli oturduğu veya işinin bulunduğu yerdeki şubeye kayıtlıdır ve yalnız o şubede seçme ve seçilme hakkına haizdir. Sürekli oturduğu yeri veya işini nakleden üyenin kaydı, ancak isteği üzerine bulunduğu yerin teşkilatına geçer. Şubeler bu durumu birbirlerine haber verir ve kayıtlarını düzeltirler.

Madde 26- Kızılay’ın kuruluşu:
 
a)Genel Merkez
b)Şubeler olmak üzere iki kısımdır.
 
a)Genel Merkez Kuruluşu:
 
1.Genel Kongre
2.Genel Merkez Kurulu
3.Genel Merkez Yönetim Kurulu
4.Genel Merkez Denetçiler Kurulu

b) Şube Kuruluşu :
 
1.Şube Kongresi
2.Şube Kurulu
3.Şube Yönetim Kurulu
organlarından oluşur.

Genel Kongre
Madde 27- Kızılay’ın en yüksek organı Genel Kongre’dir. Genel Kongre, Genel Merkez Kurulu ve Genel Merkez Denetçiler Kurulu üyeleriyle, Şube Kongrelerince seçilen delegelerden oluşur. İki yılda bir Nisan ayı içerisinde olağan, gerektiği zaman da olağanüstü toplanır. Delege seçilmemiş onursal üyeler Genel Kongreye katılabilir, konuşabilir; ancak oy kullanamazlar.

Madde 28- Olağanüstü toplantı bir önceki Genel Kongre delegeleriyle yapılır.

Madde 29- Genel Kongreye seçilen delegelerin herhangi bir Kızılay Şubesinde kayıtlı olmaları ve 21. maddede belirtilen özelliklere sahip bulunmaları gerekir.

Madde 30- Şubeler, Genel Kongreye yıllık aidatını ödemiş asil üye oranında ve aşağıdaki şekilde:
 
100’den  1000’e kadar üyesi olanlar 1,
1001’den  3000’e kadar üyesi olanlar 2,
3001’den  5000’e kadar üyesi olanlar 3,
5001’den fazla üyesi olanlar 4,
delege gönderirler.

Şubeler bu oranlara göre seçecekleri delegelerin adları ile birlikte defterlerinde kayıtlı ve aidatları ödenmiş asil üye sayısını da Genel Merkeze bildirirler. Delegelerin yollukları Şubelerince ödenir. Yolluk gerçek yol masrafı ile Genel Merkez Kurulu üyelerine ödenen yurt içi yolluğu miktarından oluşur ve Genel Kongre süresini geçemez. Genel Kongreye mazereti nedeniyle asil delege katılamadığı takdirde yerine yedek delege katılır.

Madde 31-  Genel Kongre’ye delegelerin her biri yazı ile davet olunur. Davet mektubunun toplantı gününden en az 15 gün önce iadeli taahhütlü olarak postaya veya imza karşılığında delegeye verilmiş olması gereklidir. Bu mektupta toplantının yapılacağı yer, gün, saat ve gündeme alınmış konularla, gerekli çoğunluğun sağlanamaması halinde gelecek toplantının yapılacağı gün, yer ve saat yazılır. Ayrıca toplantı günü, en az bir hafta önceden Ankara ve İstanbul’da birer gazete ile de ilan olunur.

Davet mektubuna, Genel Merkez’in geçmiş mali yıla ait çalışma raporu, bilançosu, kesin hesapları ve gelecek mali yılın bütçe tasarısı ile  Genel Merkez Denetçiler Kurulu raporu ve  gündemle ilgili diğer belgeler de eklenir.

Madde 32- Genel Kongre, Genel Merkez Kurulu ve Denetçiler Kurulu üyeleri ile isimleri Genel Merkez’e şubelerce önceden bildirilen delege sayısının yarıdan bir fazlasının katılımı ile çalışmaya başlayabilir. Çoğunluk hasıl olmadığı takdirde; toplantı, daha önce davet mektubunda bildirilen güne bırakılır. İkinci toplantıya katılanların sayısı ne olursa olsun Kongre teşekkür etmiş sayılır.

Madde 33- Genel Kongre; Genel Başkan veya Genel Başkan Vekili tarafından açılır.

Yoklamadan sonra çalışmaları yönetmek üzere: Başkan, iki başkan vekili ve en az iki sekreterden oluşan bir başkanlık divanı seçilir.

Genel Kongre’nin Görev ve Yetkileri
Madde 34- Genel Kongre’nin görev ve yetkileri şunlardır:
 
a)Gündemi aynen veya değiştirerek kabul etmek.
b)Genel görüşme açılmadan önce Genel Merkez Kurulu ve Denetçiler Kurulu raporları ile geçmiş mali yıla ait bilanço ve kesin hesapları gelecek mali yıl bütçe tasarısını ve tüzük uygulamasıyla değişikliklerini ilgilendiren işleri incelemek üzere en çok on birer üyeden oluşacak aşağıdaki komisyonları seçmek,
 
1-Bütçe Komisyonu
2-Dilek Komisyonu
3-Tüzük Komisyonu (gerektiğinde)

c)Bu komisyonların çalışmalarından sonra verecekleri raporlar üzerine;
 
1.Genel Merkezin geçmiş mali yıla ait çalışma raporu, bilanço ve kesin hesaplarını ve Genel Merkez Denetçiler Kurulu raporunu, görüşerek Genel Merkez Kurulu’nu ibra etmek.
2.Genel Merkez’in gelecek mali yıl bütçe tasarısını inceleyerek onaylamak.
3.Genel Kongreye sunulmuş bulunan şube dilekleriyle  delegelerce belirtilen dilekleri ve Genel Merkez Kurulu’nca yapılacak önerileri tüzük hükümlerine göre karara bağlamak.
4.Gerektiğinde tüzük uygulaması ve değişiklerine ait işleri görüşerek karara bağlamak,

d)Genel Merkez Kurulu üyelerini ve yedeklerini seçmek.
e)Genel Merkez Denetçiler Kurulu üyelerini ve yedeklerini seçmek.